Mannelijk Eid:
Halfvol of halfleeg?
Dr. Mohammad Omar Farooq
Translated from the
original by: Martine Van Peteghem
[Belgium]
[Disclaimer: The original author
does not know Dutch and therefore unable to independently vouch for the
translation. However, the translator seems to have made a capable and
conscientious effort.]
Er wordt vaak gezegd dat mensen met een positieve levensopvatting
over het algemeen een glas eerder halfvol dan halfleeg zien. Is het ook
mogelijk dat het hebben van een positieve levensopvatting meer samenhangt met
een glas halfleeg te zien? Laten we dat eens nader bekijken.
In mijn familie hier in de VS zijn, behalve ikzelf, alle leden
vrouwelijk: mijn geliefde vrouw en mijn twee dochters. We begonnen ons huwelijk
hier eigenlijk als uitwijkelingen, enigszins onaangetast door de gebruiken en de
cultuur van ons vaderland. Mijn twee dochters zijn geboren en opgegroeid hier
in de VSA.
Toen ik voor het eerst in de VS kwam in 1981, kreeg ik een
fundamentele cultuurschok wanneer ik de moskeeën begon te bezoeken. Ik hoop dat
de lezers me mijn dramatisering vergeven. We krijgen gewoonlijk niet te maken
met het feit dat ook vrouwen naar de moskeeën komen, niet alleen in ons eigen
vaderland, maar evenmin in de rest van de Moslimwereld. Dat vrouwen en moskeeën
onverenigbaar zijn, is geen ongewoon gevoel. We verkiezen tenminste dat de
moskeeën vooral een plaats voor óns zijn, de goede oude (en ook jonge) mannen.
Als onze royaliteit toch groot is, dan zouden we vrouwen kunnen toelaten die
echt niet weg kunnen blijven, maar we moeten er wel voor zorgen dat niemand ze
ziet ofwel dat ze er niet zijn. Een muur of een scherm is een must. (Noot: Er
was er geen in de tijd van de Profeet.) Ze mogen dan wel ogen hebben
(inderdaad, de meeste van die ogen zijn waarschijnlijk mooi om in te kijken),
maar ze mogen enkel deelnemen in de moskee door te luisteren – ze mogen meestal
de Imam zelfs niet zien. In de tijd van de Profeet konden vrouwen naar hem
luisteren EN hem zien tijdens het gebed.
Nu, ik heb vrouwen naar moskeeën zien gaan, bijvoorbeeld in
Bangladesh. Ik had een grotere cultuurschok toen ik naar de VS kwam, wanneer ik
vrouwen zag komen en ook het Eid-gebed mee zag maken. Wat een monstruositeit!
Ik kwam naar de VS voordat ik trouwde. Dus heb ik tenminste niet met de
beslissing moeten worstelen, hoe ik hiermee met mijn geliefde moest omgaan, die
mij, één van de goede oude mannen (ik was natuurlijk nog jong), waarschijnlijk
met veel plezier naar het Eid-gebed zou sturen (de bijeenkomst van vreugde en
feestelijkheid.)
In het begin dacht ik dat het kwam door het sociaal vervuilende
klimaat van de Amerikaanse samenleving. In ons vaderland zijn Eid-activiteiten
(de religieuze aspecten) voornamelijk voor mannen. We zouden allemaal vroeg in
de ochtend opstaan (meestal nog slaperig door laat te gaan slapen), een bad
nemen, ons opkleden ( en dankzij Allah niet degenen zijn – je weet wel, die
beklagenswaardige armen!- we hadden elke Eid nieuwe kleren, geschenken, zakgeld
enzovoort), en dan zouden de goede oude mannen (en de jongens – de to-be-mannen)
met vreugdevolle en geparfumeerde geest naar de plaats, Eidgah ( de open
ontmoetingsplaats voor mensen die het Eid-gebed bidden) gaan, ons mannelijk
domein. Sommigen van die armen, smekende vrouwen, die niets van ons waardevolle
Deen (levenswijze, religie) afweten, zouden daar zijn om ons de gelegenheid te
geven onze vrijgevigheid te laten zien, maar anders dan dat vrouwen thuis zouden
blijven. Ironisch genoeg is het niet dat ze niet buitenkomen; ze bezoeken
regelmatig zoveel winkelcentra.
Zij waren natuurlijk ENKEL onze beminde vrouwen, moeders, zussen
of dochters. Jonge middenklas-vrouwen konden een enigszins ontspannen Eid
beleven. Maar de volwassen vrouwen spenderen zowat de hele dag opgaand in het
koken van de meest heerlijke maaltijden, zelfs gedachten aan die lekkere dingen
met hun persoonlijke toets doen me het water in de mond komen. Tijdens de dag
bezoeken zij misschien vrienden of familie of zorgen ze voor gasten, maar dat is
hun enige aandeel in de Eid (viering). Dus, wat stelt deze afschuwelijke
afwijking en de schending van onze gebruiken hier voor?
Drie jaar nadat ik naar de VS kwam, ben ik in het huwelijksbootje
gestapt met iemand die een tijdje daarvoor mijn hart had gestolen. De volgende
Eid namen we deel aan die monstruositeit en op één of andere manier voelde het
helemaal niet slecht aan! Door verscheidene andere factoren, waarop ik nu niet
verder op in zal gaan, paste ik mijn gevoels- en gewetensradar aan en ben ik de
Koran en de Hadith literatuur, zoals Sahih Bukhari (niet de pulpliteratuur:
Maqsudul Muminin, Gemakkelijke Salaatlessen, Neyamul Koran, enz..) opnieuw
beginnen lezen. Ik heb de Koran gelezen en redelijk veel van de Hadith
literatuur voordat ik naar de VS kwam, maar als we een voorafgevormde mening
hebben, lezen en nemen we vaak enkel op wat we al in ons hoofd ingeprent is.
Ik heb Sahih al-Bukhari en Moslim vroeger al gelezen. Maar als
ik nu enigszins bewust de verhalen over mannen en vrouwen met aangepaste
antennes in mijn hoofd begon te lezen, kreeg ik nieuwe schokken te verduren.
Nee, dat de vrouwen naar moskeeën kwamen en in het bijzonder naar het Eid-gebed,
geen afschuwelijke afwijking is. Ze doen het juiste, zoals Islam hen inspireert
en opdraagt te doen. Wat wij hebben in de overheersende cultuur van de
Moslimsamenleving zoals in Bangladesh, is meestal, zoals ook in dit geval, het
tegenovergestelde van wat Islam ons leert. Wat onderricht Islam?
Sahih Bukhari: Volume 1, Boek 6, Nummer 321:
Verteld door Aiyub:
Hafsa zei: ‘We verboden onze jonge vrouwen vroeger om mee te doen
aan de twee ‘Id gebeden. Een vrouw kwam en verbleef in het paleis van Bani
Khalaf en ze vertelde over de man van haar zus die deelnam aan twaalf heilige
veldslagen met de Profeet
en
haar zus was 6 van deze 12 veldslagen bij haar man. Zij (de zus van de vrouw)
zei: “Vroeger behandelden we de gewonden, verzorgden we de patiënten en op een
keer vroeg ik de Profeet: ‘Is het verkeerd als één van ons thuis blijft als ze
geen sluier heeft (VERKEERDE VERTALING: In de Hadith betekent het woord Jilbab
uitwendige kledij, inclusief hoofbedekking; niet sluier of gezichtsbedekking.
Dit is de ongegronde vooringenomenheid van de vertaler)?’ Hij zei: ‘Ze zou zich
moeten bedekken met de sluier (MOET ZIJN: ‘uitwendige kledij’) van haar metgezel
en ze zou moeten deelnemen aan de goede daden en de religieuze bijeenkomst van
de Moslims.’ Wanneer Um ‘Atiya kwam vroeg ik haar of ze het gehoord had van de
Profeet. Ze zei: “Ja. Dat mijn vader voor hem (de Profeet) opgeofferd mag
worden!…Ik heb de Profeet horen zeggen: ‘De ongetrouwde jonge maagden en het
volwassen meisje die vaak afgeschermd blijven of de jonge ongetrouwde maagden
die vaak afgeschermd worden en de menstruerende vrouwen zouden buiten moeten
komen en deelnemen aan zowel de goede daden als de religieuze bijeenkomst van de
trouwe gelovigen maar de menstruerende vrouwen zouden weg moeten blijven van de
Musulla (bidplaats).’”
Hafsa vroeg Um ‘Atiya verbazingwekkend: “Zei je menstruerende
vrouwen?” Zij antwoordt: “Gaat een menstruerende vrouw niet naar ‘Arafat (Hadj)
en andere zulke dingen?”
Sahih al-Bukhari: Volume 2, Boek 15, Nummer 88:
Verteld door Um ‘Atiya:
We werden vroeger BEVOLEN om buiten te komen op de dag van ‘Id en
zelfs om te maagden uit hun huizen mee te brengen en de menstruerende vrouwen
zodat ze achter de mannen konden staan en samen met hen Takbir konden opzeggen
en Allah konden aanroepen met hen en hopen voor de zegens van die dag en voor de
verlossing van zonden.
WAAW! Ik zou die Hadiths al gelezen moeten hebben, omdat ik een
grondige lezing van Sahih al-Bukhari had vervolledigd voordat ik naar de VS
kwam, maar hoe kreeg ik hier dan toch nog mijn schok? Weten onze gerespecteerde
religieuze geleerden hier niet van? Volgens deze Hadiths moeten jonge of oude
vrouwen, menstruerende of niet-menstruerende vrouwen, vrouwen die hun hoofd
willen bedekken of niet de Eid-gebeden bijwonen.
Nu zijn mijn dochters 17 en 13. Zij zijn een deel van onze
deelname in moskeeën en in alle andere religieuze activiteiten. Ik kan me zelf
niet voorstellen om alleen naar het Eid-gebed te gaan en mijn vrouw en dochters
thuis te laten. Het zou gewoon geen Eid zijn!
Sommigen zullen misschien zeggen dat ze nog geen ongelukkigen
onder hun vrouwelijke familieleden (moeder, vrouw, zus, dochter) gezien hebben
door niet naar het Eid-gebed te gaan. Nu, er bestaat acculturatie (het proces
waarbij een mens de cultuur van een bepaalde samenleving van in zijn kindertijd
verwerft), is het niet? Met het risico van één van mijn vrouwelijke
familieleden thuis van streek te maken, door de bijkomende verplichting: Het is
een feit dat in de Islam we verondersteld zijn ons leven samen te leven: in
vreugde en verdriet, in gezondheid en ziekte, in comfort en tegenslag, zowel
binnens- als buitenshuis. Het zou natuurlijk een ander onrecht zijn om vrouwen,
als ze verondersteld zijn alle dingen te doen die ze nu doen (koken,
schoonmaken, opdienen, voor de kinderen zorgen – de nobelere dingen van het
leven) hier bovenop ook nog eens naar de Eid-gebeden te laten gaan. Laat staan
de hachelijke situatie door wat er gaat gebeuren met halwa en al die gerechten
die bereid worden tijdens Eid – jam jam!- zodat wij, de goede oude (en jonge)
mannen nog moeten vasten ook als we terug thuiskomen!
Het is eigenlijk eenvoudig. Naar de Eidgah gaan is niet alleen
voor mannen, net zoals koken/schoonmaken/opdienen niet alleen voor vrouwen is.
Wij mannen en vrouwen delen deze taken. Nu, dat klinkt niet Islamitisch, of
wel? Inderdaad! Ons gebruik houdt in dat goede oude (en jonge) mannen gemaakt
zijn voor betere, hardere dingen in het leven. Ik heb mijn grootouders/ouders
over het algemeen geen huishoudelijke karweien zien doen. Elke grootouder/ouder
is uiteraard verschillend. Hoe zit het met de uwe? Maar is het dat wat Islam
ons leert? Even kijken.
Al-Aswad vertelt: Ik vroeg Aisha (r): Wat deed de Profeet
vroeger
thuis? Ze antwoordde: Hij hield zich bezig met het dienen van zijn familie en
als het tijd was om te bidden stond hij op om te bidden. [Sahih al-Bukhari,
Vol.8, #65]
Dat onze vrouwen afwezig zijn tijdens het Eid-gebed, ondanks het
feit dat Islam het expliciet en sterk benadrukt, is enkel een teken van
verdraaiingen in de naam van religie, in dit geval is dat Islam. Deze
verdraaiing en afwijking zijn lang geleden begonnen.
In sommige gevallen zijn Hadith verzamelaars/samenstellers
spijtig genoeg slachtoffers van vooroordelen geworden, ik geloof dat dit niet te
wijten is aan bewuste vooringenomenheid. In Sahih Muslim (Engels; vol. 2,
#1932-1934) bijvoorbeeld gebruiken de drie Hadith m.b.t. het bijwonen van het
Eid-gebed door vrouwen allemaal de volgende uitdrukkingen:
-
De Profeet BEVAL
-
Wij werden BEVOLEN
-
De Profeet BEVAL
Maar de samensteller van de Hadith gaf het Hoofdstuk de titel:
“TOELATING (in Arabische Ibaha) om tijdens de Id dagen naar de eredienst te
gaan.” [Dat is zoals zeggen: “Toelating van namaz, zakaat of hadj bij Moslims”!
Zeggen wij dat Moslims TOEGELATEN zijn om Salaat te doen, Zakaat te geven of op
hadj te gaan?] Wat de Profeet bevolen heeft is vertaald naar TOELATING en is dan
eigenlijk verbannen. [Noot: Een persoon die een vooroordeel in een context
heeft impliceert geen algemeen vooroordeel in elk persoon, mijn opmerking over
Hadith verzamelaars zou bijgevolg evenmin geïnterpreteerd mogen worden als een
algemene bewering.]
Deze afwezigheid is meer dan alleen maar van het Eid-gebed. In
onze overheersende (klaarblijkelijk) Moslimcultuur van Bangladesh ( en het kan
ook voor andere landen gelden), maken vrouwen van niets gewichtig en dynamisch
deel uit. Ik zeg het niet graag, maar ben ik verkeerd als ik zeg dat onze Eid
een mannelijke Eid is?
Tijdens enkele van mijn bezoeken in Bangladesh, wanneer ik de
gelegenheid had om Eid-gebeden mee te maken, kon ik zeggen dat het halfvol of
halfleeg was. Maar zeggen dat het halfvol is, zou ons te comfortabel doen
voelen met het ‘halfvol’. Dat MOET veranderen. Aldus, als ik stel dat ik dit
positief benader, vind ik het meer gepast om de Eidgah als halfleeg te zien
zodat ik nooit de andere helft niet zou opmerken.
De deelname van de vrouw in de samenleving vergemakkelijken,
binnen de brede richtlijnen van Islam zoals Moslims zouden doen of zouden moeten
doen, gaande van werk naar school zelfs naar het slagveld (zowel als andere
wegen van macht, rechten, status) zou vreugdevol recht vanuit de Eidgah kunnen
beginnen!
Eigenlijk zouden al onze Eid-vieringen ook onze niet-Moslim
vrienden moeten betrekken (als ze bereid zijn om deel te nemen natuurlijk).
Maar dat is een ander onderwerp.
U kan Readers' Comments (lezerscommentaren)
op dit artikel lezen op
Islamicity.
Read a large number of comments on this
article at
Islamicity.
You can add your comments and/or share your Eid
experience
(in English, preferably) there too, or below.
Martine Van Peteghem Martine
Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem
Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam
in Dutch Islam in Dutch
Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van
Peteghem
Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam
in Dutch Islam in Dutch
Moskee Moslim religies band salaat Koran Moskee Moslim religies band salaat
Koran
Moskee Moslim religies band salaat Koran Moskee Moslim religies band salaat
Koran
Moskee Moslim religies band salaat Koran Moskee Moslim religies band salaat
Koran
Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van
Peteghem
Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam
in Dutch Islam in Dutch
Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van Peteghem Martine Van
Peteghem
Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam in Dutch Islam
in Dutch Islam in Dutch
Moskee Moslim religies band salaat Koran Moskee Moslim religies band salaat
Koran
Moskee Moslim religies band salaat Koran Moskee Moslim religies band salaat
Koran
Moskee Moslim religies band salaat Koran Moskee Moslim religies band salaat
Koran